Z tego artykułu dowiesz się:

  • Dlaczego globalna awaria stała się impulsem do rozmów o cyfrowej suwerenności Polski?
  • Czym jest zjawisko „vendor lock-in” i dlaczego utrudnia ono zmianę dostawcy technologii?
  • Jakie argumenty przedstawia Microsoft w odpowiedzi na zarzuty o hermetyczność swojego ekosystemu?

Potężna globalna awaria usług firmy Microsoft trwa od wczoraj, wpływając na funkcjonowanie wielu przedsiębiorstw i zwykłych użytkowników. Krzysztof Gawkowski, wicepremier i minister cyfryzacji, przekonuje, że właśnie ten moment pokazuje, czym skutkuje uzależnienie od globalnych korporacji. Jak twierdzi, tylko zróżnicowanie dostawców i oparcie się na rozwiązaniach otwartych pozwala na ograniczenie takich ryzyk.

Zerwanie łańcucha nie jest proste

W poście na platformie X wicepremier Gawkowski napisał, że Ministerstwo Cyfryzacji już pracuje nad wdrażaniem rozwiązań typu open source (tzw. otwarte oprogramowanie) w administracji publicznej: „W Strategii Cyfryzacji zarysowaliśmy jasny plan, a już niedługo rozpoczniemy konkurs na pilotażowe wdrożenia open source software w jednostkach samorządu terytorialnego. W przyszłości będziemy centralnie udostępniać zweryfikowane rozwiązania dla całej administracji. To nie tylko ogromne oszczędności, ale też realne zwiększanie cyfrowej suwerenności” – wskazuje wicepremier na X.

Ale zerwanie z takim gigantem jak Microsoft w wielu przypadkach nie tylko jest trudne, ale wręcz nierealne. Chodzi o tzw. zjawisko vendor lock-in – sytuację, w której firma lub instytucja staje się tak mocno uzależniona od ekosystemu technologicznego Microsoftu (licencji, chmury, tożsamości, danych i integracji), że zmiana dostawcy na konkurencyjne rozwiązanie staje się niezwykle trudna, kosztowna i ryzykowna operacyjnie.

Duńskie doświadczenie

Próbowała tego np. Dania. Tamtejsza administracja próbowała wdrożyć otwartoźródłowy pakiet Collabora, by zredukować koszty i zależność, ale ostatecznie z projektu się wycofano. To pokazuje, że nie jest łatwo pogodzić europejskie dążenie do suwerenności cyfrowej ze zjawiskiem vendor lock-in. Z taką tezą nie zgadza się jednak Iwona Szylar, szefowa Microsoft Polska, która w rozmowie z „Rzeczpospolitą” przekonuje, iż ekosystem tej firmy wcale nie jest hermetyczny i zamknięty.

– Microsoft jest platformą, nasz asystent Copilot jest rozwiązaniem multimodalnym – klient może wybrać, czy korzysta z algorytmów OpenAI, Anthropic czy naszych własnych. W katalogu Azure AI Foundry udostępniamy ponad 11 tys. modeli zewnętrznych dostawców, w tym polskie inicjatywy, takie jak Bielik czy PLLuM – komentuje.

Zaznacza przy tym, że koncern dane europejskich klientów komercyjnych i instytucjonalnych przetwarza i przechowuje wyłącznie w granicach UE.

– W obszarze suwerenności danych wyszliśmy przed szereg regulacyjny, ogłosiliśmy inicjatywę EU Data Boundary. Klienci oczekują gwarancji, że ich systemy będą działać niezależnie od zawirowań politycznych czy militarnych, a my te warunki technicznie spełniamy – dodaje.

Niefortunna koincydencja

Fakty są jednak takie, że Microsoft króluje w zamówieniach publicznych – raport Fundacji Instrat wskazał, że aż 99 proc. przetargów na oprogramowanie biurowe w polskiej administracji eliminuje konkurencję lub wprost preferuje rozwiązania Microsoftu. Niedawno po protestach branży modyfikowano także przetarg chmurowy NASK. Część ekspertów wprost ostrzega, że Polska uzależnia się od jednego dostawcy. Czy rząd zerwie te łańcuchy? Odpowiedzią niech będzie porozumienie sprzed kilku dni, gdy sekretarz stanu w Ministerstwie Cyfryzacji Paweł Olszewski, w imieniu polskiego rządu, oraz Mike Yeh, wiceprezes Microsoft, zawarli porozumienie o współpracy w zakresie cyberobronności. Jak podano, cel to „wzmocnienie odporności instytucji publicznych, infrastruktury krytycznej i usług kluczowych oraz lepsze przygotowanie państwa na zakłócenia o charakterze cybernetycznym i hybrydowym”.

Dość niefortunnie brzmią słowa Olszewskiego w obliczu dzisiejszej awarii Microsoftu: – To porozumienie wzmacnia naszą zdolność do ochrony administracji publicznej, infrastruktury krytycznej i kluczowych usług przed rosnącymi zagrożeniami w cyberprzestrzeni. Współpraca z Microsoftem pozwoli nam skuteczniej identyfikować ryzyka, szybciej reagować na incydenty i lepiej przygotować państwo do utrzymania ciągłości działania nawet w warunkach poważnych zakłóceń – powiedział.

Według raportu Microsoft Digital Defense Report 2026, obejmującego okres od 1 lipca 2025 r. do 30 czerwca br., Polska znajduje się wśród dziesięciu krajów najczęściej atakowanych przez rosyjskie grupy, a najbardziej narażona jest administracja publiczna. W skali globalnej administracja i usługi rządowe były sektorem najczęściej dotkniętym obserwowaną aktywnością cybernetyczną, odpowiadając za 27 proc. przypadków, przed sektorem IT (17 proc.) oraz nauką i szkolnictwem wyższym (14 proc.).