Potężna awaria Microsoftu sparaliżowała w ubiegłym tygodniu w ponad 70 krajach działanie poczty Outlook, Teamsów czy Copilota. Problem dotknął firm, banków, szpitali i urzędów. Co się dokładnie stało?

Iwona Szylar: Jest nam przykro z powodu zakłóceń, jakich doświadczyli nasi klienci i partnerzy w wyniku tego incydentu. Mamy świadomość zaufania, jakim obdarzają nasze usługi i niezwykle poważnie traktujemy wynikającą z tego odpowiedzialność. Przyczyną incydentu był problem techniczny, niezwiązany z cyberbezpieczeństwem ani sztuczną inteligencją czy agentami AI.

Problem powstał podczas wcześniejszej rozbudowy przepustowości sieci i ujawnił się po niedawnej zmianie w jej konfiguracji. Usunęliśmy jego bezpośrednią przyczynę i kontynuujemy przywracanie usług pozostałym klientom oraz w regionach, w których nadal występują zakłócenia. Ze względu na skalę zapotrzebowania przywracaliśmy usługi stopniowo, weryfikując ich stabilność na każdym etapie. Choć proces ten trwał dłużej, pozwolił nam zapewnić stabilne przywracanie działania usług.

Oszacowaliście już skalę tych zakłóceń w naszym kraju?

Po zakończeniu analizy opublikujemy pełny raport podsumowujący incydent.

Microsoft króluje w zamówieniach publicznych – raport Fundacji Instrat wskazał, że aż 99 proc. przetargów na oprogramowanie biurowe w polskiej administracji eliminuje konkurencję lub wprost preferuje rozwiązania Microsoftu. Niedawno po protestach branży modyfikowano także przetarg chmurowy NASK. Część ekspertów ostrzega, że Polska uzależnia się od jednego dostawcy.

W zamówieniach publicznych trzeba rozróżnić dwa scenariusze: zakup zupełnie nowych systemów oraz kontynuację licencji dla środowisk, które w danej instytucji już funkcjonują od lat. Jeżeli klient jest zadowolony z wdrożonego oprogramowania, ma na nim zbudowane procedury, zintegrowane systemy bezpieczeństwa i przeszkoloną kadrę, a technologia spełnia wymogi kosztowe i funkcjonalne, naturalnym krokiem jest przedłużenie umowy. Wymiana fundamentów technologicznych w dużej organizacji publicznej wiąże się z gigantycznymi kosztami i ryzykiem operacyjnym.

Poza tym pakiet Microsoft 365 to nie tylko edytor tekstu, ale potężna platforma ze zintegrowanymi mechanizmami AI i zaawansowanym cyberbezpieczeństwem. Klienci, w tym instytucje publiczne, płacą za pewność i ciągłość działania. W dzisiejszych realiach geopolitycznych sięganie po sprawdzone, odporne technologie nie jest kwestią wygody, lecz bezpieczeństwa.

Czytaj więcej

Będzie odwrót od Microsoftu? Rząd chce tzw. otwartego oprogramowania

Problem w tym, że próby wyjścia ze środowiska Microsoftu bywają bolesne – duńska administracja próbowała wdrożyć otwartoźródłowy pakiet Collabora, by zredukować koszty i zależność, ale ostatecznie z projektu się wycofano. Jak widać nie jest łatwo pogodzić europejskie dążenie do suwerenności cyfrowej ze zjawiskiem vendor lock-in?

Nie zgadzam się z tezą, że nasz ekosystem jest hermetyczny i zamknięty. Microsoft jest platformą, nasz asystent Copilot jest rozwiązaniem multimodelowym – klient może wybrać, czy korzysta z algorytmów OpenAI, Anthropic czy naszych własnych. W katalogu Azure AI Foundry udostępniamy ponad 11 tys. modeli zewnętrznych dostawców, w tym polskie takie jak Bielik czy PLLuM. W obszarze suwerenności danych wyszliśmy przed szereg regulacyjny, ogłosiliśmy inicjatywę EU Data Boundary, to twarde zobowiązanie, że dane europejskich klientów komercyjnych i instytucjonalnych są przetwarzane i przechowywane wyłącznie w granicach Unii Europejskiej. Klienci oczekują gwarancji, że ich systemy będą działać niezależnie od zawirowań politycznych czy militarnych, a my te warunki technicznie i prawnie spełniamy.

W ub. r. premier Donald Tusk spotkał się z Bradem Smithem, wiceprezesem Microsoftu – ogłoszono wówczas plan o wartości 2,8 mld zł. Chodziło o inwestycje w chmurę, cyberbezpieczeństwo i AI. Pieniądze miały być wydane do końca czerwca 2026 r. Projekt został zrealizowany?

Warto osadzić te liczby w szerszym horyzoncie czasowym. Kwota ok. 700 mln dol., o której pan mówi, stanowiła bezpośrednie rozszerzenie naszej pierwotnej inwestycji ogłoszonej w 2020 r. Wtedy zadeklarowaliśmy wkład rzędu miliarda dolarów w budowę polskiego regionu chmurowego. Mówimy więc o jednym, dużym, stale ewoluującym i rozbudowywanym mega projekcie. Jego celem jest rozwój infrastruktury oraz sukcesywne zwiększanie mocy obliczeniowych data center w regionie centralnym, w Warszawie. Dlatego nie mówiłabym o zrealizowaniu czy zamknięciu projektu – on ma charakter ciągły.

A jakie są wymierne efekty tego etapu zapowiedzianego przez Brada Smitha?

Program opierał się na trzech zasadniczych filarach. Pierwszy, infrastrukturalny, dotyczył rozbudowy obiektów i mocy obliczeniowej. Ta część jest w toku, ponieważ zależy m.in. od postępów w uzyskiwaniu niezbędnych pozwoleń administracyjnych. Drugi filar koncentrował się na kapitale ludzkim i ten cel został w pełni zrealizowany. Bezpłatnymi programami podnoszenia kompetencji w zakresie sztucznej inteligencji objęliśmy łącznie 2,5 miliona osób. Działaliśmy wielowarstwowo: dotarliśmy do miliona obywateli z powszechną wiedzą cyfrową, a równolegle prowadziliśmy zaawansowane szkolenia z certyfikacjami dla deweloperów. Kluczowa w tym obszarze była współpraca z Ministerstwem Edukacji Narodowej oraz ponad 20 lokalnymi organizacjami. Trzecim filarem jest współpraca z polskim resortem obrony narodowej w celu stworzenia zakresu działań wzmacniających krajowe bezpieczeństwo cybernetyczne.

Fizyczna rozbudowa centrów danych wciąż trwa? Ile ich już macie w naszym kraju?

Funkcjonujemy w ramach jednego oficjalnego regionu przetwarzania danych – Poland Central, zorganizowanego w trzy niezależne strefy dostępności, tzw. availability zones. Ze względów bezpieczeństwa i standardów operacyjnych nie podajemy do publicznej wiadomości precyzyjnej liczby poszczególnych obiektów serwerowni. Rozbudowujemy cały region, a ewentualne nowe lokalizacje znajdują się na wczesnych etapach planistycznych.

Czyli, z punktu widzenia inwestycji w centra danych, Polska jest dla Microsoftu atrakcyjna? Takie obiekty potrzebują przecież gigantyczne ilości energii, a ta w naszym kraju należy do jednych z najdroższych w Europie.

Przy podejmowaniu decyzji lokalizacyjnych Microsoft bierze pod uwagę cały zestaw kryteriów. Rachunek ekonomiczny jest oczywiście istotny, ale nie jedyny. Fundamentalne znaczenie ma rola strategiczna danego państwa i jego położenie geopolityczne. Polska jest jedynym krajem w Europie Środkowo-Wschodniej, w którym powstał nasz region data center. Te czynniki strategiczne przeważyły.

I nawet wojna w Ukrainie nie weryfikuje tych planów?

Nie, czynniki strategiczne nie uległy zmianie po wybuchu pełnoskalowego konfliktu.

Czytaj więcej

Potężna inwestycja Microsoftu. Rząd dopina kolejne porozumienie z gigantem

A jak wasze inwestycje przełożyły się na rynek pracy? Czy zatrudnienie w polskim oddziale wzrosło? I czy nie będzie spadać? Pytam oczywiście w kontekście zapowiedzianej przez Microsoft potężnej redukcji etatów, która ma objąć nawet 60 tys. osób.

W skali globalnej w ciągu ostatniej dekady nasza organizacja urosła diametralnie: ze 117 tys. pracowników w 2017 r. do 228 tys. w 2025 r. Jeśli natomiast chodzi o Polskę, poziom kadr w minionych latach utrzymywał się na zbliżonym, stabilnym poziomie. Wspomniana redukcja to w praktyce program dobrowolnych odejść, który został ograniczony wyłącznie do czterech rynków: Stanów Zjednoczonych, Kanady, Wielkiej Brytanii oraz Indii. Polska nie znajduje się na tej liście. Co do skali to nie chcę odnosić się do nieoficjalnych spekulacji.

A czy rozwój AI już odbija się na rynku pracy?

Gdy spojrzy się na minione dziesięć lat, „programy dostosowawcze” w Microsofcie pojawiały się niemal corocznie, co wynikało ze zmieniających się warunków rynkowych. A mimo to zatrudnienie w ujęciu długoterminowym rosło. Chodzi o nieustanny wysiłek organizacyjny polegający na dostosowywaniu profilu kompetencji do realnych potrzeb rynku. Oczywiście, pojawiają się zarzuty, że za redukcjami w branży stoi ekspansja sztucznej inteligencji, która po cichu zastępuje ludzi, ale nie potwierdzają tego analizy rynkowe. Nie obserwujemy zjawiska masowego wypierania pracowników przez AI. Korekta, którą odnotowują badania, dotyczy w zasadzie wyłącznie stanowisk juniorskich, gdzie wykonywano zadania powtarzalne, podatne na szybką automatyzację.

Naturalną koleją rzeczy jest, że pewne role i stanowiska znikną, ale w ich miejsce powstaną zupełnie nowe zawody i specjalizacje. Warto w tym kontekście przywołać raport World Economic Forum, według którego do 2030 r. na świecie powstanie 170 mln nowych miejsc pracy, podczas gdy 92 mln zostaną zlikwidowane. Bilans pozostaje więc dodatni. Co istotne, prognozy te dotyczą szerokich zmian zachodzących na globalnym rynku pracy, a nie wyłącznie wpływu sztucznej inteligencji

W obliczu nieuchronnego kryzysu demograficznego i deficytu rąk do pracy technologia staje się koniecznym narzędziem łagodzenia problemów strukturalnych gospodarki. Zapytajmy pracowników o bilans między pracą a odpoczynkiem – większość wskazuje na przeciążenie. AI może dać przestrzeń do rozwiązań takich jak czterodniowy tydzień pracy bez uszczerbku dla PKB. Niedawno brałam udział w konferencji technologicznej w Londynie, gdzie główną scenę otwierały europejskie start-upy tworzone przez ludzi przed czterdziestką: ElevenLabs z Matim Staniszewskim, Lovable czy niemiecki Stark. Widać wyraźnie, że młode pokolenie potrafi doskonale wykorzystać ten technologiczny moment.

Mimo wszystko trzeba jednak posiadać odpowiednie kompetencje. Tu pojawia się problem edukacji.

Temat nie jest mi obcy, bo mam dwóch nastoletnich synów. Do mojej żelaznej listy kompetencji przyszłości, czyli krytycznego i analitycznego myślenia oraz umiejętności społecznych, bezwzględnie dopisuję przedsiębiorczość. Swoim dzieciom rekomenduję studia matematyczno-informatyczne. To baza uniwersalna, która uczy strukturyzowania problemów, nawet jeśli docelowo nie wybierze się zawodu programisty.

A co z humanistami? Dla nich zabraknie miejsca na rynku?

Zdecydowanie nie. Jako absolwentka Akademii Górniczo-Hutniczej mam naturalny sentyment do nauk ścisłych, ale uważam, że zapotrzebowanie na humanistów będzie rosło. W technologicznych dyskusjach coraz częściej wskazuje się choćby na wagę wykształcenia filozoficznego. Zdolność do łączenia rozproszonych punktów widzenia, etycznej refleksji i holistycznego spojrzenia na procesy staje się unikalną wartością.

W Polsce większość firm utknęła na etapie niekończących się pilotaży, w fazie proof of concept lub proof of value, bez całościowej wizji wdrożenia.

A gdzie w tej całej rewolucji AI są polscy przedsiębiorcy? Wasze analizy pokazują pewien paradoks: niemal połowa firm w naszym kraju planuje w ciągu roku zwiększyć wydatki na sztuczną inteligencję, ale tylko 11 proc. formalnie mierzy zwrot z tych inwestycji. Aż 57 proc. nie mierzy go wcale lub nie ma metodologii. Czyli polski biznes wdraża innowacje całkowicie po omacku?

Fakty są takie, że indywidualna gotowość polskich pracowników do korzystania z generatywnej sztucznej inteligencji jest wyższa niż dojrzałość instytucjonalna organizacji. Wynika to z dwóch barier: długu technologicznego – bo wiele firm nie ma fundamentów chmurowych pod zaawansowane projekty – oraz luki kompetencyjnej. Wprowadzenie asystentów AI do wsparcia produktywności osobistej czy usprawnienia pracy pojedynczych działów to zaledwie wstęp. Realny, spektakularny zwrot z inwestycji pojawia się dopiero w momencie, gdy zaczynamy przekształcać sam model operacyjny przedsiębiorstwa. Niewielu potrafi ten krok wykonać. Ubiegłoroczny raport Boston Consulting Group dowodzi, że zaledwie 5 proc. organizacji na świecie osiąga dzięki AI przełomowe rezultaty biznesowe – średnio pięciokrotny zwrot z inwestycji i trzykrotną redukcję kosztów. Tę wąską grupę wyróżnia to, że nie wdraża AI wyłącznie w działach wspierających, takich jak administracja, ale w rdzeniu swojego biznesu: w badaniach i rozwoju, produkcji czy sprzedaży.

W Polsce większość firm utknęła na etapie niekończących się pilotaży, w fazie proof of concept lub proof of value, bez całościowej wizji wdrożenia.

Tak słabo to wygląda?

W naszym badaniu „AI: czas na zwrot” zaledwie cztery przedsiębiorstwa na ponad 1100 ankietowanych podmiotów zatrudniających powyżej stu pracowników zadeklarowały w pełni dojrzałe podejście do AI. Oznacza to spełnienie sześciu elementarnych warunków: obecność lidera projektu, przypisany budżet, bezpośrednie wsparcie zarządu, zdefiniowane cele, regularny pomiar wyników oraz operacyjne wykorzystanie technologii. Mamy pojedyncze pozytywne przykłady w sektorze bankowym czy energetycznym, ale w ujęciu ogólnym wypadamy blado. Trudno nie odnieść wrażenia, że dystans do Zachodu zamiast maleć, rośnie.

Pod względem zaawansowania biznesu we wdrożeniach AI odstajemy od Europy?

Z raportu Banku Światowego wynika, że wskaźnik adopcji sztucznej inteligencji w rodzimych firmach wynosi 8 proc., podczas gdy w Europie Zachodniej sięga 17 proc. O ile w segmencie największych korporacji trzymamy poziom, o tyle w szerokiej gospodarce zostajemy w tyle. Eksport jest jednym z filarów polskiej gospodarki, dlatego nasza konkurencyjność na rynkach międzynarodowych ma kluczowe znaczenie.

Jeśli zachodnie przedsiębiorstwa dzięki AI skokowo podniosą swoją efektywność kosztową, nasza tradycyjna przewaga konkurencyjna oparta na niższych płacach ostatecznie zniknie. Płace w Polsce rosną szybciej niż wydajność.

Zagraniczni inwestorzy nadal doceniają tempo polskiego wzrostu gospodarczego i znakomite zaplecze inżynierskie, ale potrzebujemy natychmiastowego przyspieszenia. AI to dla Polski wielka szansa, według Banku Światowego powszechna adopcja AI mogłaby wygenerować ponad 10 proc. dodatkowego wzrostu PKB do 2035 r. Jeśli jednak nie przyspieszymy, ryzykujemy utratę jednej z największych szans na wzmocnienie konkurencyjności polskiej gospodarki.

Jeśli zachodnie przedsiębiorstwa dzięki AI skokowo podniosą swoją efektywność kosztową, nasza tradycyjna przewaga konkurencyjna oparta na niższych płacach ostatecznie zniknie. Płace w Polsce rosną szybciej niż wydajność.

Jak temu zapobiec?

Kluczowa jest rola liderów. Projektów transformacyjnych nie wolno spychać na poziom wyłącznie pionów IT. Odpowiedzialność musi spoczywać bezpośrednio na zarządach i dyrektorach generalnych. Sama kieruję polskim oddziałem w ten sposób – kwestie transformacji cyfrowej znajdują się bezpośrednio na moim biurku.

Polska mocno liczy na unijny przetarg na budowę gigafabryk AI. Kształtują się potencjalne konsorcja zainteresowane budową infrastruktury, która zapewni dostęp do bardzo dużej mocy obliczeniowej. Microsoft uczestniczy w tym procesie?

Na ten moment nie przekazujemy żadnych oficjalnych informacji w tej sprawie. Prowadzimy stały dialog z wieloma podmiotami rynkowymi i instytucjami publicznymi, bywamy w tych kwestiach proszeni o konsultacje, natomiast nie dysponujemy komunikatem, którym moglibyśmy się publicznie podzielić.

Globalne wyniki Microsoftu za I kwartał roku obrotowego 2027 przewyższyły oczekiwania rynku – rekordowe przychody, zysk netto, który wzrósł o przeszło 30-proc. Jak na tym tle wygląda Polska?

Nie publikujemy jednostkowych danych finansowych dla polskiego rynku, natomiast z pełną odpowiedzialnością mogę powiedzieć, że rośniemy dwucyfrowo rok do roku.

Pytam o wyniki, bo z punktu widzenia budżetu państwa kontrowersje budzi jednak skala płaconych przez firmę podatków. Rozliczacie się w Irlandii, tymczasem z wykazów publikowanych przez Ministerstwo Finansów wynika, że w okresie od 1 lipca 2024 r. do 30 czerwca 2025 r. spółka Microsoft Poland Operations, odpowiadająca za infrastrukturę centrów danych, wykazała 0 zł podatku CIT, a główny podmiot (Microsoft sp. z o .o.) odprowadził 33 mln zł.

Stanowisko Microsoftu w kwestiach podatkowych jest transparentne i niezmienne: opowiadamy się za wprowadzeniem jednolitego, przejrzystego systemu podatkowego w całej Unii Europejskiej, który systemowo rozwiąże te wyzwania.

Jednocześnie chciałabym zaproponować nieco szersze spojrzenie na nasz wkład w polską gospodarkę. Podatki są oczywiście ważnym elementem tej obecności, ale warto uwzględnić również inwestycje kapitałowe, rozwój infrastruktury technologicznej, transfer wiedzy i technologii czy bezpłatne programy edukacyjne. Istotny jest także ekosystem 8500 partnerów Microsoftu, z których 90 proc. stanowią polskie firmy. To wszystko składa się na nasz wpływ na rozwój polskiej gospodarki.

A analizowaliście scenariusze na wypadek wejścia w Polsce w życie podatku cyfrowego?

Takie symulacje i analizy leżą w gestii dedykowanych zespołów finansowo-podatkowych, ja bezpośrednio w tych pracach nie uczestniczę.