Reklama

Nowy chip liczy z prędkością światła. Fotoniczny procesor może zmienić przyszłość AI

Rosnące zapotrzebowanie sztucznej inteligencji na energię i moc obliczeniową staje się jednym z największych wyzwań technologicznych. Naukowcy z University of Sydney opracowali jednak prototyp chipu fotonicznego, który zamiast elektronów wykorzystuje światło do wykonywania obliczeń.
Naukowcy stworzyli w pełni funkcjonalny prototyp chipu, który do wykonywania operacji matematycznych

Naukowcy stworzyli w pełni funkcjonalny prototyp chipu, który do wykonywania operacji matematycznych – kluczowych w uczeniu maszynowym – wykorzystuje fotony zamiast elektronów

Foto: Bloomberg

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jakie bariery fizyczne i ekonomiczne hamują rynkową ewolucję AI?
  • Czym jest chip fotoniczny, który opracowali badacze z University of Sydney?
  • Jakie fundamentalne różnice dzielą układy fotoniczne od tradycyjnych procesorów elektronicznych?

Sztuczna inteligencja rozwija się w bezprecedensowym tempie, jednak jej rynkowa ewolucja napotyka na twardą barierę fizyczną i ekonomiczną: potężne zużycie prądu oraz generowanie ogromnych ilości ciepła przez tradycyjne centra danych. Konieczność chłodzenia oznacza m.in. dodatkowe ogromne zużycie wody. Ale z pomocą przychodzi teraz nanofotonika. Zespół badawczy z University of Sydney pochwalił się na łamach prestiżowego czasopisma „Nature Communications” stworzeniem w pełni funkcjonalnego prototypu chipu, który do wykonywania operacji matematycznych – kluczowych w uczeniu maszynowym – wykorzystuje fotony zamiast elektronów.

Obliczenia bez emisji ciepła

Co w praktyce to oznacza? Układ ten wykonuje obliczenia w skali pikosekund, czyli bilionowych części sekundy. Jak tłumaczy prof. Xiaoke Yi, dyrektor Grupy Badawczej Fotoniki na australijskiej uczelni, przełom polega na osadzeniu modeli AI „bezpośrednio w nanoskalowych strukturach fotonicznych”, których grubość można porównać do ludzkiego włosa. Tradycyjne przesyłanie elektronów przez krzemowe i miedziane ścieżki nieodłącznie wiąże się z oporem i emisją ciepła. Manipulowanie światłem pozwala ten problem wyeliminować, automatyzując procesy obliczeniowe.

Czytaj więcej

Przełom w produkcji chipów. Ta technologia zmieni rynek AI i zagrozi pozycji Chin

Technologia z antypodów nie jest tylko teoretycznym modelem. Aby dowieść jej użyteczności, badacze wytrenowali nanofotoniczną sieć neuronową, a następnie zlecili jej klasyfikację ponad 10 tys. obrazów biomedycznych, w tym skomplikowanych skanów MRI klatki piersiowej, brzucha i piersi. W warunkach eksperymentalnych chip osiągnął imponującą dokładność rzędu 90–99 proc. Zespół, wspierany przez Australian National Fabrication Facility, złożył już wniosek patentowy i pracuje nad komercyjnym skalowaniem rozwiązania.

Reklama
Reklama

Optyczna rewolucja. Wyścig ruszył

Sukces z Sydney wpisuje się w szerszy, globalny wyścig technologiczny, a jego stawką jest uniknięcie tzw. recesji AI, czarnego scenariusza, w którym rosnące lawinowo koszty utrzymania, chłodzenia i zasilania systemów zahamują ich rynkową ekspansję. Obecne, oparte na elektronice konwolucyjne sieci neuronowe (CNN), pochłaniają lwią część energii całych modeli, a ich działanie przypomina mało finezyjną siłę obliczeniową.

Czytaj więcej

Powstał chip działający z prędkością światła. Komputerów nie da się już zhakować

Alternatyw szukają ośrodki na całym świecie – od MIT, przez komercyjne start-upy takie jak Lightmatter, po Uniwersytet Florydy, którego badacze pół roku temu na łamach „Advanced Photonics” zaprezentowali fotoniczny korektor transformaty sprzężonej (pJTC). Wykorzystując światło lasera i mikroskopijne soczewki Fresnela, układ ten potrafi przetwarzać dane praktycznie bezkosztowo energetycznie. Skalowalność tej technologii, m.in. dzięki zjawisku multipleksacji falowej (jednoczesnego przetwarzania danych za pomocą światła o różnych długościach fali), pozwala na osiągnięcie wydajności rzędu 305 bln operacji na sekundę na wat (305 TOPS/W). Dla kontekstu: jeden z najpotężniejszych rynkowych układów elektronicznych, NVIDIA Blackwell B200, w najszybszym formacie osiąga wydajność około 20 TOPS/W. Różnica jest bezprecedensowa.

Zastosowanie światła to jednak nie tylko oszczędność, ale przede wszystkim niewyobrażalna dotąd szybkość i wszechstronność, co udowadniają równoległe sukcesy badaczy z Azji. Chiński zespół z Uniwersytetu Tsinghua skonstruował procesor optyczny nowej generacji o nazwie OFE2. Układ ten osiągnął imponującą częstotliwość przetwarzania na poziomie 12,5 GHz, rozwiązując historyczny problem zakłóceń wiązki przy tak wysokich częstotliwościach (badacze stworzyli zintegrowany moduł, który dzieli dane wejściowe na wiele równoległych strumieni światła). W efekcie chiński procesor wykonuje pojedyncze mnożenie macierzowo-wektorowe w zaledwie 250,5 pikosekundy, bijąc na głowę tradycyjną elektronikę.

AI
Wyhodowane ludzkie komórki mózgowe napędem AI. Osiągnięto niezwykłą wydajność
Materiał Promocyjny
PR&Media Days 2026
Materiał Promocyjny
Skala sprzedaży rośnie szybciej niż logistyka – typowe wyzwania firm
AI
Nowa europejska AI ma rozumieć świat. Miliard dolarów dla rywala ChatGPT
AI
AI może sama decydować o śmierci. ONZ chce zakazu, Polska mówi „nie”
AI
Sojusz przeciw Big Techom. Nobliści i politycy chcą wziąć AI na smycz
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama