Alarmujący raport Banku Światowego. Polska w ogonie innowacji w Europie

Czytaj więcej

Technologie

Rząd chce wyciągnąć z dołka polskie innowacje. Powstała specgrupa

To, co dotąd było kulą u nogi rozwoju innowacji w Polsce, ma stać się świetnie działającym trybikiem – taki jest plan specjalnego zespołu, który za...

Alarmujące statystyki. Drastyczne luki kadrowe

W Polsce zaledwie 26 proc. inwestycji korporacyjnych przeznaczane jest na tego rodzaju cele, podczas gdy w całej Unii Europejskiej wskaźnik ten wynosi 37 proc. Kuleją również ogólne nakłady na badania i rozwój (B+R). Choć całkowite krajowe wydatki wzrosły z 0,64 proc. PKB w 2000 r. do 1,53 proc. PKB w 2023 r. To oznacza, że wciąż jest nam daleko do celu ustalonego na 2030 r., który zakłada pułap 2,5 proc. PKB. Wydatki samych przedsiębiorstw (BERD) wyniosły w Polsce w 2023 r. około 1,0 proc. PKB, ustępując unijnej średniej wynoszącej 1,51 proc. Co gorsza, sektor prywatny generuje u nas mniej niż 40 proc. całkowitych wydatków badawczych, podczas gdy w wiodących gospodarkach odsetek ten sięga 60-70 proc.

Polską specyfiką jest również zachwiana struktura tych nakładów: około 60 proc. wydatków firm na B+R koncentruje się w usługach biznesowych. Mocno kontrastuje to z resztą Unii, gdzie prawie dwie trzecie takich inwestycji napędza tradycyjny przemysł. A to nie koniec, gdyż do tego wszystkiego rodzimy system innowacji cierpi na drastyczne luki kadrowe – mniej niż 20 proc. absolwentów uczelni wyższych ukończyło u nas w 2022 r. kierunki z obszaru STEM (nauka, technologia, inżynieria, matematyka), co jest najgorszym wynikiem wśród czterech analizowanych państw regionu (oprócz Polski to Bułgaria, Chorwacja i Rumunia). Ogromne wątpliwości budzi też podział etatów w środowisku badawczym: blisko 42 proc. naukowców pracujących w Polsce na pełnym etacie zatrudnionych było w 2023 r. w instytucjach szkolnictwa wyższego, gdy średnia unijna pokazuje zupełnie inne proporcje (prawie 57 proc. badaczy pracuje tam w biznesie, a jedynie ok. 32 proc. na uczelniach). Efekt? Tylko 5 proc. publikacji naukowych z czołowych polskich uniwersytetów powstaje przy udziale partnerów biznesowych, co jest najniższym odsetkiem w całej Europie.

Czytaj więcej

Gospodarka

Rusza „Plan Domańskiego", będą miliardy na innowacje

W piątek ogłoszony zostanie wart kilka miliardów złotych program Innovate Poland z udziałem PFR Ventures, BGK, PZU oraz funduszy kapitałowych – ust...

Brakuje pieniędzy na innowacje

Wyzwaniem dla rodzących się polskich technologii jest ponadto dramatyczny brak kapitału podwyższonego ryzyka. W szczytowym 2021 r. inwestycje venture capital osiągnęły nad Wisłą poziom zaledwie ok. 0,05 proc. PKB, pozostając daleko w tyle za unijną średnią wynoszącą 0,19 proc. Jak zauważa Anna Akhalkatsi, dyrektor na Unię Europejską w Grupie Banku Światowego, utrzymanie wzrostu będzie w przyszłości zależne od mobilizacji prywatnych inwestycji i przekierowywania kapitału do najbardziej produktywnych firm.

Bank Światowy formułuje dla Polski jasne rekomendacje: musimy radykalnie zwiększyć innowacyjność na poziomie pojedynczych firm (co wymaga dostarczenia MŚP diagnozy ich potrzeb cyfrowych, wsparcia we wdrażaniu nowoczesnych narzędzi i szkoleń z zakresu zaawansowanych praktyk zarządczych) i zreformować sektor akademicki (uczelnie muszą stawać się instytucjami sprawniej współpracującymi z rynkiem, a państwo powinno znacznie zwiększyć wsparcie dla czołowych badaczy, np. przez podniesienie budżetu Narodowego Centrum Nauki). Eksperci wskazują ponadto, iż Polska potrzebuje reform modernizujących rynek finansowy, aby otworzyć innowatorom szeroki dostęp do funduszy VC na wczesnych etapach rozwoju. Zmian wymaga też państwowe wsparcie, a Bank Światowy uważa, że – zamiast rozdrobnienia, które obecnie paraliżuje ów system – konieczna jest decentralizacja, połączona z głęboką reformą instytucji takich jak PARP i NCBR (analitycy zauważają, że system ten wymaga centralnego organu koordynującego o potężnych kompetencjach analitycznych i ewaluacyjnych).